اجرای شرطی (if-else)

اصلاح شده

2026-04-18

برای نوشتن یک برنامه کارآ، خیلی اوقات نیاز به بررسی شرایط مختلف داریم که براساس آن‌ها رفتارهای متفاوتی را طراحی کنیم. با استفاده از جملات شرطی (Conditional Statements) می‌توانیم این قابلیت را بدست آوریم.

if x > 0 :
    print('x is positive')

عبارت منطقی پس از if ، شرط یا (condition) نامیده می‌شود. اگر شرط منطقی درست باشد، دستور تورفتگی اجرا می‌شود. اگر شرط منطقی نادرست باشد، عبارت تورفتگی نادیده گرفته می‌شود.

اجرای جایگزین

شکل دوم یک عبارت if اجرای جایگزین (Alternative Execution) است که در آن دو حالت ممکن توسط شرط بررسی می‌شود که کدامیک می‌بایست اجرا شوند:

if x%2 == 0 :
    print('x is even')
else :
    print('x is odd')

ز آنجایی که شرط باید درست یا نادرست باشد، دقیقاً یکی از گزینه‌ها اجرا می‌شود. گزینه‌های جایگزین شاخه (Branch) نامیده می‌شوند، زیرا آنها شاخه‌هایی در جریان اجرا هستند.

شرط‌های زنجیره‌ای

یکی از راه‌های بررسی بیش از سه شرط این است که با استفاده از elif از شرط‌های زنجیری (Chained Conditionals) استفاده کنیم:

if x < y:
    print('x is less than y')
elif x > y:
    print('x is greater than y')
else:
    print('x and y are equal')

شرط‌های تو در تو

یک عبارت شرطی نیز می‌تواند درون عبارت شرطی دیگری قرار گیرد و ساختار شرط‌های تو در تو (Nested Conditionals) را ایجاد کنند:

if x == y:
    print('x and y are equal')
else:
    if x < y:
        print('x is less than y')
    else:
        print('x is greater than y')

تمرین

احتیاطپروژه

به بخش پروژه ماشین حساب بروید و نگاه کنید کدام قسمت از کد را می‌توانید بفهید.